เงินเดือนครูผู้ช่วย 2569 ได้เท่าไหร่ เส้นทางโตถึง คศ.5

เงินเดือนครูผู้ช่วยแรกบรรจุ 2569 แยกตามวุฒิ

อัตราแรกบรรจุที่ใช้อยู่ในปีการศึกษา 2569 คือชุดที่ปรับรอบสองตามมติคณะรัฐมนตรี 28 พฤศจิกายน 2566 ซึ่งให้ขึ้นอัตราแรกบรรจุปีละประมาณ 10% สองปีติดกัน มีผลรอบแรก 1 พฤษภาคม 2567 และรอบสอง 1 พฤษภาคม 2568 ตัวเลขล่าสุดตามบัญชีที่ ก.ค.ศ. กำหนด คือ วุฒิปริญญาตรีหลักสูตร 4 ปี 18,220 บาท วุฒิปริญญาตรีหลักสูตร 5 ปี 19,120 บาท วุฒิปริญญาโทที่ต่อยอดจากปริญญาตรี 4 ปี 21,410 บาท และวุฒิปริญญาโทที่ต่อยอดจากปริญญาตรี 5 ปี 22,620 บาท

ถ้ามองย้อนกลับไปจะเห็นว่าฐานขยับเร็วมากในช่วงสองปี วุฒิปริญญาตรี 4 ปี เคยอยู่ที่ 15,050 บาทมาตั้งแต่ปี 2557 ขึ้นเป็น 16,560 บาทในวันที่ 1 พฤษภาคม 2567 แล้วมาอยู่ที่ 18,220 บาทในวันที่ 1 พฤษภาคม 2568 หมายความว่าครูที่บรรจุปี 2569 เริ่มต้นสูงกว่ารุ่นพี่ที่บรรจุปี 2566 อยู่ราวสามพันบาทตั้งแต่เดือนแรก

ผู้จบปริญญาเอกไม่ได้บรรจุในตำแหน่งครูผู้ช่วยแบบเดียวกับวุฒิอื่น แต่จะถูกกำหนดให้รับเงินเดือนในอันดับ คศ.1 โดยอัตราอ้างอิงอยู่ราวสองหมื่นห้าพันต้น ๆ ต่อเดือน ตัวเลขจุดนี้แต่ละแหล่งรายงานต่างกันเล็กน้อย จึงควรยึดประกาศของ ก.ค.ศ. ฉบับที่ประกาศคู่กับรอบบรรจุนั้นเป็นหลัก

ข้อควรรู้ที่คนมักเข้าใจผิด ตำแหน่งครูผู้ช่วยยังไม่มีวิทยฐานะ จึงยังไม่มีเงินวิทยฐานะและไม่มีค่าตอบแทนรายเดือนใด ๆ เพิ่มจากเงินเดือน สิ่งที่ได้เพิ่มในช่วงนี้คือสวัสดิการข้าราชการ เช่น ค่ารักษาพยาบาลของตนเอง บิดามารดา คู่สมรสและบุตร ค่าเล่าเรียนบุตร และการเป็นสมาชิก กบข.

ครูผู้ช่วย 2 ปี แล้วขึ้น ครู คศ.1 เกิดอะไรขึ้นกับเงิน

ครูผู้ช่วยต้องผ่านช่วง "เตรียมความพร้อมและพัฒนาอย่างเข้ม" เป็นเวลา 2 ปี นับจากวันเข้าปฏิบัติราชการวันแรก ระหว่างนั้นจะถูกประเมินเป็นระยะตามหลักเกณฑ์ของ ก.ค.ศ. ทั้งด้านการปฏิบัติตน วินัย คุณธรรมจริยธรรม และการปฏิบัติงานสอน เมื่อผ่านครบตามเงื่อนไขจึงจะได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งครู อันดับ คศ.1

จุดที่ต้องเข้าใจให้ตรงคือ การขึ้น คศ.1 ไม่ได้ทำให้เงินเดือนกระโดดขึ้นทันทีเป็นก้อนใหญ่ สิ่งที่เปลี่ยนคือ "อันดับ" ซึ่งไปขยายเพดานปลายทางให้สูงขึ้น จากเพดานของครูผู้ช่วยที่ 24,750 บาท ไปเป็นเพดานของ คศ.1 ที่ 34,310 บาท ส่วนตัวเงินเดือนจริงยังขยับตามรอบการเลื่อนเงินเดือนปกติของข้าราชการครูซึ่งพิจารณาปีละ 2 รอบ

อันดับ คศ.1 ยังไม่มีเงินวิทยฐานะเช่นกัน เพราะ "อันดับ" กับ "วิทยฐานะ" เป็นคนละเรื่อง อันดับคือช่องเงินเดือน ส่วนวิทยฐานะคือการรับรองระดับความเชี่ยวชาญที่ผูกกับเงินวิทยฐานะรายเดือน ครู คศ.1 ที่ยังไม่ยื่นขอชำนาญการจึงมีรายได้เท่ากับเงินเดือนล้วน ๆ ต่อให้ทำงานมาสิบปีก็ตาม นี่คือเหตุผลว่าทำไมครูรุ่นพี่ถึงย้ำเสมอว่าให้เริ่มเก็บงาน PA ตั้งแต่ปีแรกที่ขึ้น คศ.1

เส้นวิทยฐานะ คศ.1 ถึง คศ.5 กับเงินวิทยฐานะแต่ละขั้น

เงินวิทยฐานะตามบัญชีที่ใช้อยู่ปัจจุบันคือ ครูชำนาญการ 3,500 บาทต่อเดือน ครูชำนาญการพิเศษ 5,600 บาท ครูเชี่ยวชาญ 9,900 บาท และครูเชี่ยวชาญพิเศษ 13,000 บาท ซึ่งจะขยับเป็น 15,600 บาทเมื่อครบเงื่อนไขที่กำหนด ตัวเลขชุดนี้ผูกกับวิทยฐานะโดยตรง ไม่ได้ผูกกับอายุราชการ

ของแถมที่หลายคนไม่รู้คือ ครูที่มีวิทยฐานะตั้งแต่ชำนาญการพิเศษขึ้นไปจะได้รับ "ค่าตอบแทนรายเดือน" อีกก้อนหนึ่งในอัตราเท่ากับเงินวิทยฐานะ แปลว่าครูชำนาญการพิเศษได้เพิ่มจากเงินเดือน 5,600 + 5,600 = 11,200 บาทต่อเดือน ครูเชี่ยวชาญได้ 9,900 + 9,900 = 19,800 บาท และครูเชี่ยวชาญพิเศษได้สูงสุด 15,600 + 15,600 = 31,200 บาท ส่วนครูชำนาญการซึ่งเป็นขั้นแรกยังได้เฉพาะเงินวิทยฐานะ 3,500 บาท ไม่มีค่าตอบแทนคู่

เกณฑ์ที่ใช้ยื่นตอนนี้คือระบบ ว.PA หรือข้อตกลงในการพัฒนางาน หัวใจของมันคือครูต้องดำรงตำแหน่งหรือวิทยฐานะเดิมมาแล้วไม่น้อยกว่า 4 ปี มีผลการพัฒนางานตามข้อตกลงผ่านเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 70 ครบตามจำนวนรอบที่กำหนด และต้องไม่เคยถูกลงโทษทางวินัยที่หนักกว่าภาคทัณฑ์ในช่วงเวลานั้น

จุดต่างสำคัญของ ว.PA เทียบกับเกณฑ์ยุคเก่าคือมันวัดจากการสอนจริง ครูต้องส่งคลิปการสอนพร้อมแผนการจัดการเรียนรู้และหลักฐานผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน ไม่ใช่การทำแฟ้มเอกสารหนา ๆ อย่างเดียว และยังมีเงื่อนไขลดระยะเวลาสำหรับครูที่ปฏิบัติงานในพื้นที่พิเศษหรือมีผลงานเข้าเกณฑ์ที่ ก.ค.ศ. กำหนด

ถ้าเดินเส้นเร็วที่สุดตามเงื่อนไขปกติ เส้นทางจะประมาณนี้ ครูผู้ช่วย 2 ปี ขึ้น คศ.1 จากนั้นอย่างน้อย 4 ปีจึงยื่นชำนาญการได้ แล้วอีกอย่างน้อย 4 ปีจึงยื่นชำนาญการพิเศษ รวมแล้วราวสิบปีจากวันบรรจุถึงจะแตะ คศ.3 ซึ่งเป็นจุดที่รายได้เริ่มเปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ

เพดานเงินเดือนแต่ละอันดับ และรายได้รวมปลายทาง

บัญชีอัตราเงินเดือนของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ กำหนดช่วงเงินเดือนไว้ดังนี้ ครูผู้ช่วย 15,050–24,750 บาท คศ.1 15,440–34,310 บาท คศ.2 16,190–41,620 บาท คศ.3 19,860–58,390 บาท คศ.4 24,400–69,040 บาท และ คศ.5 29,980–76,800 บาท

ต้องอ่านตัวเลขชุดนี้ให้ถูก ขั้นต่ำของบัญชีไม่ใช่เงินเดือนที่ครูบรรจุใหม่ได้รับจริงในปี 2569 เพราะการปรับปี 2567 และ 2568 เป็นการปรับ "อัตราแรกบรรจุ" และปรับชดเชยผู้ได้รับผลกระทบ โดยไม่ได้ยกขั้นต่ำสุดของบัญชีขึ้นทั้งแถว ครูผู้ช่วยจึงเริ่มที่ 18,220 บาท ทั้งที่ตัวเลขขั้นต่ำในบัญชียังเขียนว่า 15,050 บาท

รายได้รวมเมื่อไปถึงปลายทางคำนวณได้ตรงไปตรงมา ครู คศ.3 ที่เงินเดือนตันจะได้ 58,390 + 5,600 + 5,600 เท่ากับ 69,590 บาทต่อเดือน ครู คศ.4 ที่เงินเดือนตันได้ 69,040 + 9,900 + 9,900 เท่ากับ 88,840 บาท และ ครู คศ.5 ที่เงินเดือนตันพร้อมเงินวิทยฐานะและค่าตอบแทนขั้นสูงสุดจะได้ 76,800 + 15,600 + 15,600 เท่ากับ 108,000 บาทต่อเดือน ซึ่งเป็นเพดานสูงสุดของสายงานการสอน

ในทางปฏิบัติ คนที่ไปถึง คศ.4 และ คศ.5 มีจำนวนน้อยมาก เพราะเกณฑ์ระดับเชี่ยวชาญและเชี่ยวชาญพิเศษต้องมีผลงานทางวิชาการที่ผ่านการประเมินและมีผลลัพธ์เชิงประจักษ์ระดับที่กว้างกว่าห้องเรียนตัวเอง เป้าที่สมจริงสำหรับครูส่วนใหญ่คือ คศ.3 ภายในสิบถึงสิบห้าปี ซึ่งก็ทำให้รายได้รวมขึ้นไปอยู่หลักห้าหมื่นถึงเจ็ดหมื่นได้แล้ว

รายได้เสริมในระบบ และเทียบกับครูโรงเรียนเอกชน

นอกจากเงินเดือนและเงินวิทยฐานะ ยังมีรายได้ในระบบอีกหลายก้อนที่เพิ่มเข้ามาตามเงื่อนไข ก้อนที่ชัดที่สุดคือค่าตอบแทนรายเดือนของผู้มีวิทยฐานะชำนาญการพิเศษขึ้นไปตามที่อธิบายไปแล้ว ถัดมาคือเงินประจำตำแหน่งของสายบริหารสถานศึกษา ซึ่งครูที่ย้ายไปเส้นรองผู้อำนวยการหรือผู้อำนวยการจะได้เพิ่มอีกช่องหนึ่ง

สำหรับครูที่ปฏิบัติงานในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ มีเงินเพิ่มพิเศษรายเดือนสำหรับพื้นที่เสี่ยงภัยจ่ายเพิ่มจากเงินเดือนปกติ อัตราที่จ่ายจริงถูกทบทวนตามมติคณะรัฐมนตรีเป็นรอบ ๆ และต่างกันตามประเภทพื้นที่กับลักษณะภารกิจ จึงควรตรวจสอบระเบียบฉบับที่บังคับใช้ในปีที่บรรจุโดยตรง ไม่ควรยึดตัวเลขจากบทความเก่า

ฝั่งสวัสดิการที่ตีเป็นเงินได้จริงก็ไม่น้อย ค่ารักษาพยาบาลเบิกได้ครอบคลุมตนเอง บิดามารดา คู่สมรส และบุตร ค่าเล่าเรียนบุตร กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ และสิทธิบำนาญหลังเกษียณ ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้รายได้ตลอดชีวิตของข้าราชการครูต่างจากงานเอกชนอย่างมีนัยสำคัญ

เทียบกับครูโรงเรียนเอกชน อัตราเงินเดือนครูเอกชนที่ปรับใหม่มีผล 1 พฤษภาคม 2568 อยู่ที่วุฒิปริญญาตรี 18,150 บาท ปริญญาโท 21,180 บาท และปริญญาเอก 25,410 บาท จะเห็นว่าจุดเริ่มต้นใกล้เคียงกับครูรัฐมาก ความต่างอยู่ที่ปลายทาง ครูเอกชนไม่มีเส้นวิทยฐานะที่ผูกกับเงินรายเดือนแบบเดียวกัน ไม่มีค่าตอบแทนคู่ และไม่มีบำนาญ ฉะนั้นถ้ามองในกรอบสิบถึงยี่สิบปี ช่องว่างรายได้จะถ่างออกชัดเจน

อยากได้ตัวเลขพวกนี้จริง ต้องผ่านสนามสอบก่อน

ตัวเลขทั้งหมดข้างบนจะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อสอบบรรจุติดก่อน และสนามครูผู้ช่วยเป็นสนามที่แพ้ชนะกันด้วยความสม่ำเสมอมากกว่าความฉลาด โครงสร้างการสอบแบ่งเป็น ภาค ก ความรู้ความสามารถทั่วไป ภาค ข มาตรฐานความรู้และประสบการณ์วิชาชีพซึ่งรวมวิชาการศึกษาและวิชาเอก และ ภาค ค ความเหมาะสมกับตำแหน่งที่ประเมินจากแฟ้มผลงานและการสัมภาษณ์ โดยต้องได้ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ในภาคที่กำหนด

จุดตายของคนส่วนใหญ่คือฝึกภาค ก แบบสุ่ม ๆ แล้วไปตายที่วิชาเอกซึ่งกินสัดส่วนคะแนนสูง ทางที่เร็วกว่าคือฝึกทีละหัวข้อ ดูว่าตัวเองพลาดหมวดไหนบ่อย แล้วซ้อมซ่อมเฉพาะหมวดนั้นจนแม่น ก่อนจะกลับไปจับเวลาทำชุดเต็ม

ที่ snamsob.com เราแยกคลังข้อสอบครูผู้ช่วยเป็นภาค ก และวิชาเอก 8 เอกหลัก ทุกข้อมีเฉลยพร้อมคำอธิบาย และระบบจะจับว่าคุณพลาดหัวข้อไหนซ้ำ ๆ แล้วดันชุดฝึกซ่อมของหัวข้อนั้นขึ้นมาให้เอง ลองฟรีได้ก่อนโดยไม่ต้องผูกบัตร แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะเก็บไว้ซ้อมยาวถึงวันสอบหรือไม่