ขึ้นบัญชีแล้วจะได้บรรจุไหม อายุบัญชี 2 ปี การเรียกตามลำดับ และการยืมบัญชีข้ามกรม

1บัญชีผู้สอบแข่งขันได้คืออะไร เรียงลำดับยังไง และใช้ได้นานแค่ไหน

หลักเกณฑ์ที่ใช้กับข้าราชการพลเรือนสามัญมาจากหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1004/ว 17 ลงวันที่ 11 ธันวาคม 2556 ซึ่ง ก.พ. ออกตามมาตรา 53 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2551 ข้อ 5 ของสิ่งที่ส่งมาด้วยว่าด้วยการขึ้นบัญชีโดยตรง คนที่จะถูกขึ้นบัญชีต้องสอบผ่านทั้งภาค ข และภาค ค และยื่นหนังสือรับรองผลการสอบผ่านภาค ก ของ ก.พ. ตามระดับวุฒิที่กำหนดแล้ว

ลำดับในบัญชีเรียงจากคะแนนรวมภาค ข กับภาค ค จากมากไปน้อย ถ้าคะแนนรวมเท่ากัน คนที่ได้คะแนนภาค ค มากกว่าอยู่ลำดับดีกว่า ถ้ายังเท่ากันอีกให้เรียงตามเลขประจำตัวสอบจากน้อยไปมาก ลำดับนี้ไม่เปลี่ยนตามความต้องการของใคร สิ่งเดียวที่ทำให้คุณขยับขึ้นคือคนข้างหน้าถูกเรียกไปแล้ว หรือหลุดออกจากบัญชีด้วยเหตุที่จะอธิบายในหัวข้อถัดไป

อายุบัญชีกำหนดไว้ในข้อ 5.5 ว่าใช้ได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันประกาศ แต่ถ้าส่วนราชการนั้นจัดสอบแข่งขันในตำแหน่งเดียวกันอีกและประกาศบัญชีใหม่แล้ว บัญชีครั้งก่อนเป็นอันยกเลิกทันที แม้ยังไม่ครบ 2 ปี ข้อนี้คือสาเหตุที่คนลำดับกลางบัญชีหลายคนตกใจเมื่อเห็นกรมเดิมเปิดสอบตำแหน่งเดิมอีกรอบ เพราะเมื่อบัญชีใหม่ออก บัญชีเก่าก็จบ

บัญชีต้องประกาศไว้ที่ที่ทำการของส่วนราชการที่รับสมัคร บนเว็บไซต์ของส่วนราชการนั้น และบนเว็บไซต์ของสำนักงาน ก.พ. ตามข้อ 5.3 และประกาศต้องระบุระยะเวลาและเงื่อนไขที่บัญชีมีผลใช้บังคับไว้ด้วย เงื่อนไขละเอียดของแต่ละบัญชีจึงต้องอ่านจากประกาศขึ้นบัญชีฉบับของหน่วยงานคุณเสมอ

2เรียกบรรจุทำงานยังไง ลำดับจริง ลำดับสำรอง และหนังสือเรียกตัว

หน่วยงานเจ้าของบัญชีเรียกตามลำดับในบัญชี และเรียกได้เท่ากับอัตราว่างที่มีอยู่จริงในช่วงนั้น ตัวเลขบรรจุครั้งแรกในประกาศรับสมัครคือจำนวนตำแหน่งว่างในวันประกาศ ไม่ใช่เพดานตลอดอายุบัญชี เมื่อมีคนเกษียณ ลาออก โอนย้าย หรือได้อัตราเพิ่มระหว่างที่บัญชียังไม่หมดอายุ หน่วยงานก็เรียกลำดับถัดไปเป็นรอบ ๆ แต่ละรอบมักออกเป็นประกาศเรียกรายงานตัวแยกกัน

ตัวอย่างจริงจากประกาศกรมศุลกากร เรื่องการขึ้นบัญชีและการยกเลิกบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ ลงวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 กรมเรียกตำแหน่งนักวิชาการศุลกากรปฏิบัติการลำดับที่ 1 ถึง 79 เป็นลำดับที่จริง และลำดับที่ 80 ถึง 85 เป็นลำดับที่สำรอง ให้มารายงานตัววันที่ 24 กรกฎาคม 2569 เพื่อบรรจุวันที่ 10 สิงหาคม 2569 ประกาศเขียนไว้ว่าถ้าลำดับที่จริงไม่มารายงานตัว หรือมาแล้วสละสิทธิ์ ผู้อยู่ลำดับสำรองถัดไปจะได้สิทธิ์บรรจุแทน แปลว่าคนที่อยู่ในช่วงสำรองมีโอกาสจริงในวันรายงานตัว เพราะคนข้างหน้าบางคนเลือกไปที่อื่น

เรื่องหนังสือเรียกตัว ข้อ 5.8 ของหนังสือ ว 17 กำหนดให้ส่วนราชการแจ้งกำหนดรายงานตัวเป็นหนังสือทางไปรษณีย์ด่วนพิเศษ (EMS) ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 5 วันนับแต่วันที่ส่ง หรือไปรษณีย์ลงทะเบียนล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 10 วัน หลายหน่วยงานประกาศบนเว็บไซต์และโทรแจ้งเพิ่มด้วย แต่หลักฐานทางการคือหนังสือที่ส่งไปตามที่อยู่ในใบสมัคร ถ้าย้ายที่อยู่ระหว่างรอบัญชี ให้แจ้งเปลี่ยนกับหน่วยงานเจ้าของบัญชีเป็นลายลักษณ์อักษร

3เหตุที่ชื่อหลุดจากบัญชี ก่อนจะได้บรรจุ

ชื่อในบัญชีหายได้สองแบบ แบบแรกคือทั้งบัญชีสิ้นผล เมื่อครบ 2 ปี หรือมีบัญชีใหม่ในตำแหน่งเดียวกันของส่วนราชการเดิม แบบที่สองคือชื่อของคุณคนเดียวถูกยกเลิก ซึ่งหนังสือ ว 17 ข้อ 5.7 ถึง 5.9 และประกาศขึ้นบัญชีของแต่ละกรมเขียนเหตุไว้ ตารางด้านล่างรวมเหตุที่พบในต้นฉบับ ส่วนถ้อยคำในประกาศแต่ละหน่วยงานอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ถือฉบับของหน่วยงานคุณเป็นหลัก

4ยืมบัญชีคืออะไร หน่วยงานอื่นใช้บัญชีของเราได้เมื่อไหร่

คำว่ายืมบัญชีเป็นภาษาพูด ชื่อทางการคือการคัดเลือกจากบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ ฉบับที่ใช้อยู่คือหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1004/ว 27 ลงวันที่ 24 พฤศจิกายน 2566 ซึ่งยกเลิกฉบับเดิมคือ ว 18 ลงวันที่ 11 ธันวาคม 2556 ถ้าเคยอ่านกติกาเก่าจากกระทู้ปีก่อน ๆ ให้ยึดฉบับนี้แทน

เงื่อนไขหลักตามข้อ 1 คือ ใช้กับตำแหน่งประเภททั่วไประดับปฏิบัติงานและประเภทวิชาการระดับปฏิบัติการ หน่วยงานที่ขอใช้ต้องมีตำแหน่งว่าง ไม่มีบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ในตำแหน่งนั้นของตัวเอง และตำแหน่งที่จะบรรจุต้องการวุฒิการศึกษาอย่างเดียวกัน กับความรู้ ทักษะ และสมรรถนะที่เหมือนหรือใกล้เคียงกับตำแหน่งในบัญชีที่ขอใช้ คำว่าตำแหน่งอื่นในหนังสือนี้รวมถึงชื่อตำแหน่งเดียวกันแต่อยู่ต่างส่วนราชการด้วย หน่วยงานที่ขอใช้เลือกบัญชีที่เหมาะที่สุดได้ 1 บัญชีต่อ 1 ชื่อตำแหน่ง แล้วประสานกับเจ้าของบัญชี ซึ่งมีสิทธิ์พิจารณาว่าจะให้ใช้หรือไม่

ถ้าเจ้าของบัญชีอนุญาต จะส่งรายชื่อและข้อมูลติดต่อให้ 5 เท่าของตำแหน่งว่าง แต่ไม่น้อยกว่า 15 คน หรือเท่าที่เหลือในบัญชีถ้าเหลือน้อยกว่านั้น โดยส่งตั้งแต่ลำดับแรกของคนที่ยังไม่ได้บรรจุเรียงต่อกันไม่ซ้ำ และเมื่อส่งจนถึงคนสุดท้ายแล้วบัญชียังไม่ถูกยกเลิก ให้วนกลับมาเริ่มจากลำดับแรกที่ยังไม่ได้บรรจุได้อีก ข้อนี้สำคัญกับคนลำดับท้าย เพราะแปลว่าถ้าบัญชีของคุณถูกยืมบ่อย ชื่อคุณจะถูกส่งออกไปเร็วกว่าการรอเจ้าของบัญชีเรียกเอง

หน่วยงานที่ยืมไม่ได้บรรจุตามลำดับเดิมทันที แต่ต้องตั้งคณะกรรมการ แจ้งรายชื่อที่ได้รับให้สมัครเข้ารับการประเมินความเหมาะสมกับตำแหน่ง ซึ่งอาจเป็นสัมภาษณ์ สอบข้อเขียน หรือสอบปฏิบัติ แจ้งล่วงหน้าก่อนวันเริ่มรับสมัครไม่น้อยกว่า 5 วัน เปิดรับสมัครไม่น้อยกว่า 3 วันทำการ แล้วประกาศบัญชีผู้ได้รับการคัดเลือกเรียงตามเกณฑ์ใหม่ของหน่วยงานนั้น บัญชีใหม่นี้มีอายุเท่ากับเวลาที่เหลือของบัญชีเดิม ไม่ได้เริ่มนับ 2 ปีใหม่ และหน่วยงานผู้ยืมต้องส่งประกาศให้เจ้าของบัญชีภายใน 5 วันทำการ

5ไปสัมภาษณ์กับหน่วยงานที่ยืมบัญชี สิทธิ์ในบัญชีเดิมหายไหม

นี่คือคำถามที่คนกลัวที่สุด และหนังสือ ว 27 ตอบไว้ตรง ๆ ในข้อ 4.6 ถึง 4.7 กับข้อ 9 สรุปคือการไปสมัครหรือไปสัมภาษณ์เฉย ๆ ไม่ทำให้สิทธิ์เดิมหาย จุดที่ตัดสินจริงคือตอนที่คุณยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรว่าจะรับบรรจุที่ไหน และตอนที่รายงานตัวรับบรรจุ ตารางนี้ไล่ทีละกรณี

6ลำดับเท่านี้มีลุ้นไหม วิธีประเมินแบบไม่หลอกตัวเอง

ไม่มีสูตรคำนวณว่าบัญชีจะเรียกถึงลำดับไหน และใครที่ฟันธงให้คุณได้ก็กำลังเดา สิ่งที่ทำได้คือดูสัญญาณที่มักทำให้บัญชีขยับเร็วหรือช้า ข้อต่อไปนี้เป็นแนวคิดประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำรับประกัน

• ดูประวัติบัญชีรอบก่อนของตำแหน่งเดียวกันในหน่วยงานเดียวกัน หน่วยงานส่วนใหญ่ประกาศเรียกรายงานตัวเป็นครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ไว้บนเว็บไซต์ ถ้ารอบก่อนเรียกไปไกลกว่าจำนวนที่ประกาศรับมาก ก็เป็นสัญญาณดี แต่ไม่ได้แปลว่ารอบนี้จะเหมือนเดิม
• ตำแหน่งที่หลายกรมมีและหลายกรมขาดคน มักถูกยืมบัญชีบ่อยกว่า เพราะหน่วยงานที่ไม่มีบัญชีของตัวเองต้องหาบัญชีมาใช้ ตำแหน่งเฉพาะที่มีแค่กรมเดียวขึ้นกับอัตราว่างของกรมนั้นอย่างเดียว
• คนลำดับต้นจำนวนมากติดหลายบัญชีพร้อมกัน เมื่อเขาเลือกไปที่หนึ่ง อีกที่ก็มีคนสละสิทธิ์หรือไม่มารายงานตัว บัญชีจึงมักขยับเร็วกว่าตัวเลขอัตราที่ประกาศ อย่างตัวอย่างกรมศุลกากรที่เรียกลำดับสำรองไว้เผื่อในวันรายงานตัว
• ถ้าหน่วยงานเจ้าของบัญชีประกาศรับสมัครสอบตำแหน่งเดียวกันรอบใหม่ ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน เพราะเมื่อบัญชีใหม่ออก บัญชีเดิมสิ้นผลตามข้อ 5.5 ของ ว 17
• อัตรากำลังภาพรวมปี 2569 ตึงขึ้น คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อ 11 สิงหาคม 2569 ให้ชะลอการขอจัดสรรอัตราข้าราชการตั้งใหม่ทุกกรณี บรรจุอัตราว่างเท่าที่จำเป็นจากบัญชีที่ประกาศแล้วหรืออยู่ระหว่างดำเนินการ และให้ทยอยยุบ 11 สายงานสนับสนุนเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณตั้งแต่ปีงบประมาณ 2570 รวมถึงเจ้าพนักงานธุรการในราชการบริหารส่วนกลาง ตำแหน่งในกลุ่มนี้จึงมีแนวโน้มอัตราว่างน้อยลง ส่วนรายละเอียดจะมาเป็นหนังสือเวียนภายหลัง
• ระหว่างรอ อย่าหยุดสมัครที่อื่น การมีชื่อในหลายบัญชีไม่ผิดกติกา และเป็นวิธีเดียวที่ลดความเสี่ยงจากบัญชีที่คุณควบคุมไม่ได้

7บัญชีพนักงานราชการ ท้องถิ่น และ กทม. ต่างจากบัญชี ก.พ. ยังไง

บัญชีพนักงานราชการเป็นบัญชีผู้ผ่านการเลือกสรรเพื่อจัดจ้างตามสัญญา ไม่ใช่บัญชีผู้สอบแข่งขันได้เพื่อบรรจุเป็นข้าราชการ คู่มือการสรรหาพนักงานราชการของกรมส่งเสริมสหกรณ์ ซึ่งสรุปหลักเกณฑ์ของคณะกรรมการบริหารพนักงานราชการ ระบุให้ประกาศขึ้นบัญชีโดยระบุอายุบัญชีไม่เกิน 2 ปี และประกาศจริงหลายแห่งเขียนว่าบัญชีมีอายุ 2 ปีนับแต่วันประกาศ เช่น ประกาศศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 ลงวันที่ 8 กรกฎาคม 2569 แต่บางหน่วยงานกำหนดสั้นกว่านั้นได้ จึงต้องดูประกาศของหน่วยงาน การยืมบัญชีพนักงานราชการก็มี โดยหน่วยงานผู้ขอใช้เรียกรายชื่อ 3 เท่าของตำแหน่งว่างและไม่น้อยกว่า 10 คน ประเมินเพิ่มเติมเอง คนที่ไม่ไปหรือไปแล้วไม่ผ่านยังมีสิทธิ์ในบัญชีเดิม และบัญชีใหม่มีอายุเท่าที่เหลือของบัญชีเดิม

บัญชีท้องถิ่นของ กสถ. ขึ้นแยกตามกลุ่มภาคและเขตที่เลือกตอนสมัคร ตามมติ กสถ. วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2568 ที่ Thai PBS รายงาน บัญชีมีอายุไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันประกาศ ถ้าเรียกรายงานตัวภายในอายุบัญชีแล้วแต่อยู่ระหว่างขอความเห็นชอบ ขยายได้อีกไม่เกิน 30 วัน การแจ้งรายงานตัวใช้ไปรษณีย์ลงทะเบียนล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 10 วัน และการขอสละสิทธิ์เมื่อถูกเรียกทำให้การขึ้นบัญชีถูกยกเลิก องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีตำแหน่งว่างภายหลังขอใช้บัญชีได้ตามเงื่อนไขในประกาศ ส่วนบัญชีรอบ 2568 ถูกยกเลิกและประกาศบัญชีใหม่เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 หลังพบการแก้ไขคะแนน รายละเอียดอยู่ในหน้าสรุปเหตุการณ์ทุจริตสอบท้องถิ่น

บัญชีข้าราชการ กทม. ออกโดยสำนักงาน ก.ก. ประกาศผ่าน ksb.bangkok.go.th บัญชีมีอายุไม่เกิน 2 ปี และสิ้นผลเมื่อมีการสอบตำแหน่งเดียวกันรอบใหม่และประกาศบัญชีใหม่ เหมือนหลักของ ก.พ. แต่เป็นคนละระบบ ใครเฝ้าแต่เว็บ ก.พ. จะไม่เห็นประกาศเรียกตัวของ กทม.

8เช็กสถานะการเรียกตัวที่ไหน และควรทำอะไรระหว่างรอ

• เว็บไซต์ของหน่วยงานเจ้าของบัญชี หน้าข่าวรับสมัครงานหรือการสอบแข่งขัน คือแหล่งหลักของประกาศเรียกรายงานตัวแต่ละครั้ง
• ระบบของสำนักงาน ก.พ. ที่ job.ocsc.go.th และแอป JOB OCSC ใช้ดูประกาศรับสมัครและประกาศขึ้นบัญชีของส่วนราชการ
• ท้องถิ่นดูประกาศ กสถ. และเว็บไซต์ของ อปท. ที่เรียกตัว ส่วน กทม. ดูที่ ksb.bangkok.go.th
• อ่านประกาศขึ้นบัญชีให้ครบทุกข้อ โดยเฉพาะหัวข้อการยกเลิกการขึ้นบัญชี และเงื่อนไขการรับโอนถ้าคุณเป็นข้าราชการอยู่แล้ว
• เก็บที่อยู่และเบอร์โทรในใบสมัครให้ติดต่อได้ ถ้าย้ายให้แจ้งหน่วยงานเป็นหนังสือ เพราะหนังสือเรียกตัวส่งตามที่อยู่นั้น
• ถ้าหน่วยงานที่ยืมบัญชีโทรมา ขอให้ส่งรายละเอียดตำแหน่ง พื้นที่บรรจุ และวิธีประเมินเป็นหนังสือก่อนตัดสินใจ แล้วตรวจกลับกับหน่วยงานเจ้าของบัญชีว่ามีการขอใช้บัญชีจริง
• ระหว่างรอ สมัครสอบสนามอื่นต่อ และใช้ประกาศเปิดสอบล่าสุดที่ snamsob.com รวบรวมไว้เป็นจุดเริ่มต้นหาสนามถัดไป