นิติกร เงินเดือนเท่าไหร่ 2569 คุณสมบัติ ต้องจบนิติศาสตร์ไหม สอบอะไรบ้าง
ตอบสั้นก่อน นิติกรปฏิบัติการเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการที่รับเฉพาะผู้จบปริญญาตรีนิติศาสตร์ เงินเดือนแรกบรรจุ 18,150–19,970 บาท เท่ากับวุฒิปริญญาตรีสายอื่น และไม่มีเงินเพิ่มค่าครองชีพ สิ่งที่ทำให้ตำแหน่งนี้น่าสนใจคือมีแทบทุกกรมเพราะทุกหน่วยงานต้องมีคนดูเรื่องวินัย สัญญา คดี และข้อหารือกฎหมาย คนจบนิติศาสตร์จึงมีสนามให้เลือกมากกว่าที่คิด แต่ภาค ข ของแต่ละกรมไม่เหมือนกัน เพราะนอกจากกฎหมายปกครองชุดกลางแล้ว มักใส่กฎหมายเฉพาะที่กรมนั้นบังคับใช้เข้าไปด้วย บทความนี้สรุปตัวเลข หน้าที่ และหัวข้อสอบจากประกาศรับสมัครจริง
18,150–19,970 ฿
เงินเดือนแรกบรรจุ นิติกรปฏิบัติการ วุฒิ ป.ตรี นิติศาสตร์
อัตราที่มีผลตั้งแต่ 1 พ.ค. 2568 · ไม่ได้เงินเพิ่มค่าครองชีพ · ระดับปฏิบัติการยังไม่มีเงินประจำตำแหน่ง
ในคู่มือนี้
เงินเดือนนิติกรบรรจุใหม่ ได้เท่าไหร่จริง
นิติกรใช้อัตราแรกบรรจุตามวุฒิปริญญาตรีเหมือนตำแหน่งวิชาการอื่น คือ 18,150–19,970 บาทตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2568 ถ้าเปิดประกาศเก่าอย่างประกาศสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเดือนพฤษภาคม 2567 จะเห็นนิติกรปฏิบัติการอัตรา 16,500–18,150 บาท ซึ่งเป็นอัตราของช่วงก่อนปรับรอบที่สอง
หลายคนเข้าใจว่านิติกรได้เงินเดือนสูงกว่าสายอื่นเพราะเป็นวิชาชีพ ความจริงคือฐานแรกบรรจุเท่ากัน ส่วนที่อาจทำให้ได้สูงกว่าขอบล่างคือการพิจารณาปัจจัยตามหลักเกณฑ์ของแต่ละกรม เช่น ประสบการณ์ด้านกฎหมายหรือคุณวุฒิเพิ่มเติม ซึ่งต้องดูประกาศหลักเกณฑ์ของกรมนั้น คนที่มีวุฒิเนติบัณฑิตหรือปริญญาโทนิติศาสตร์ควรถามฝ่ายบุคคลตรง ๆ ว่ากรมนำมาพิจารณาอย่างไร
ยอดในสลิปเดือนแรกจึงเป็นเงินเดือนก้อนเดียว เพราะเกินเพดาน 14,600 บาทที่ทำให้ไม่ได้เงินเพิ่มค่าครองชีพ และระดับปฏิบัติการยังไม่มีเงินประจำตำแหน่ง เมื่อหักภาษีและเงินสะสม กบข. แล้วเงินที่เข้าบัญชีจะน้อยกว่าตัวเลขนี้เล็กน้อย
สลิปประมาณการ นิติกรบรรจุใหม่ (ป.ตรี นิติศาสตร์)
ประมาณการเงินเดือนแรกบรรจุ ระดับปฏิบัติการ
ส่วนใหญ่บรรจุที่ขอบล่าง 18,150 · สูงกว่านั้นตามการพิจารณาปัจจัยของกรม
18,150–19,970
รายรับต่อเดือนก่อนหักภาษีและ กบข.
18,150–19,970บาท/เดือน
ไม่ได้เงินเพิ่มค่าครองชีพ (เงินเดือนเกิน 14,600) · ระดับปฏิบัติการไม่มีเงินประจำตำแหน่ง · พ.ต.ก. นิติกร 3,000 บาทขอได้เมื่อทำงานด้านกฎหมายครบ 4 ปี (วุฒิ ป.ตรี) และผ่านการคัดเลือก
เส้นทางเติบโต ถึงระดับเชี่ยวชาญด้านกฎหมาย
สายงานนิติการไต่ตามแท่งประเภทวิชาการ ปฏิบัติการ ชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ และเชี่ยวชาญ ต่างจากหลายสายงานสนับสนุนตรงที่ตำแหน่งนิติกรระดับเชี่ยวชาญมีอยู่จริงในกรมที่งานกฎหมายเป็นภารกิจหลัก เพดานระดับปฏิบัติการอยู่ที่ 26,900 บาท ส่วนเพดานระดับเชี่ยวชาญอยู่ที่ 69,040 บาท
เรื่องเงินประจำตำแหน่ง สายงานนิติการไม่อยู่ในบัญชีท้ายกฎ ก.พ. ว่าด้วยเงินประจำตำแหน่ง พ.ศ. 2567 ซึ่งให้ระดับชำนาญการ (3,500 บาท) และชำนาญการพิเศษ (5,600 บาท) เฉพาะสายวิชาชีพที่ระบุชื่อ เช่น แพทย์ เภสัชกรรม และวิศวกรรม แต่นิติกรมีก้อนของตัวเองที่สายสำนักงานอื่นไม่มี คือเงินเพิ่มสำหรับตำแหน่งที่มีเหตุพิเศษ หรือ พ.ต.ก. ตามประกาศ ก.พ. (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560 อัตราเดือนละ 3,000 บาทในระดับปฏิบัติการ 4,500 บาทในระดับชำนาญการ และ 6,000 บาทในระดับชำนาญการพิเศษ
พ.ต.ก. ไม่ได้ให้อัตโนมัติ ผู้ขอต้องปฏิบัติงานในหน่วยงานที่มีภารกิจด้านกฎหมายตามที่ ก.พ. กำหนด ต้องผ่านหลักสูตรการพัฒนานักกฎหมายภาครัฐของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาหรือหลักสูตรที่ ก.พ. รับรอง และผ่านการคัดเลือกของ อ.ก.พ. กรม สำหรับระดับปฏิบัติการ ผู้ใช้วุฒิปริญญาตรีต้องปฏิบัติงานด้านกฎหมายในตำแหน่งนิติกรมาไม่น้อยกว่า 4 ปี ส่วนระดับชำนาญการและชำนาญการพิเศษต้องทำงานในระดับนั้นไม่น้อยกว่า 2 ปี เดือนแรกที่บรรจุจึงยังไม่มีก้อนนี้
สิ่งที่ช่วยต่อยอดสายนี้คือการพัฒนาที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาจัดให้นักกฎหมายภาครัฐ หลักสูตรระดับชำนาญการขึ้นไปรับผู้ดำรงตำแหน่งนิติกรระดับชำนาญการหรือชำนาญการพิเศษที่ปฏิบัติงานด้านกฎหมายในระดับนั้นมาไม่น้อยกว่า 2 ปี โดยหน่วยงานต้นสังกัดเป็นผู้ส่งรายชื่อ การผ่านหลักสูตรแบบนี้ช่วยทั้งความรู้และผลงานสำหรับประเมินเลื่อนระดับ
บันไดเงินเดือนนิติกร (บาท/เดือน)
ปฏิบัติการบรรจุใหม่ ป.ตรี → เพดานของระดับ
18,150–26,900
ชำนาญการเลื่อนระดับตามหลักเกณฑ์ ก.พ.
15,050–43,600
ชำนาญการพิเศษผ่านการประเมินผลงาน
22,140–58,390
เชี่ยวชาญมีในกรมที่งานกฎหมายเป็นภารกิจหลัก
31,400–69,040
ช่วงตามบัญชีเงินเดือนขั้นต่ำขั้นสูงประเภทวิชาการ · ตำแหน่งระดับสูงมีจำนวนจำกัดตามกรอบของแต่ละกรม
หน้าที่จริงของนิติกรในส่วนราชการ
ตามเอกสารแนบท้ายประกาศรับสมัครนิติกรปฏิบัติการของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปี 2567 งานระดับต้นคือปฏิบัติงานด้านนิติการโดยใช้ความรู้ทางวิชาการ ภายใต้การกำกับและตรวจสอบของผู้บังคับบัญชา ซึ่งแตกเป็นงานย่อยที่ค่อนข้างหลากหลาย
ก้อนแรกคืองานให้ความเห็นทางกฎหมาย เช่น ร่างความเห็นตอบข้อหารือหรือวินิจฉัยปัญหากฎหมายเสนอผู้บังคับบัญชา ก้อนที่สองคืองานปรับปรุงกฎหมาย ศึกษาและวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่หน่วยงานรับผิดชอบ ก้อนที่สามคืองานวินัยและคดี รวบรวมข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายในเรื่องวินัยข้าราชการ การร้องทุกข์ การพิทักษ์ระบบคุณธรรม และการดำเนินคดีของหน่วยงาน
นอกจากนี้ยังต้องเป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการด้านกฎหมาย จัดประชุม จัดทำวาระและรายงานการประชุม และให้คำปรึกษากฎหมายแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในกรมที่ทำสัญญาจัดซื้อจัดจ้างเยอะ งานตรวจร่างสัญญาและการบังคับตามสัญญาจะกินเวลามาก ส่วนกรมที่มีอำนาจออกใบอนุญาต งานจะหนักไปทางคำสั่งทางปกครองและการอุทธรณ์
- เสนอความเห็นตอบข้อหารือ และวินิจฉัยปัญหากฎหมายที่กระทบงานของหน่วยงาน
- ศึกษาวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่หน่วยงานรับผิดชอบ
- งานวินัย การร้องทุกข์ การพิทักษ์ระบบคุณธรรม และการดำเนินคดีของหน่วยงาน
- งานตามกฎหมายปกครองที่เกี่ยวกับการบริหารราชการ
- ฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการด้านกฎหมาย และให้คำปรึกษากฎหมายแก่หน่วยงาน
คุณสมบัติ ต้องจบนิติศาสตร์ และผ่านภาค ก ระดับปริญญาตรี
คุณสมบัติเฉพาะของนิติกรค่อนข้างตายตัว ประกาศที่เห็นบ่อยเขียนว่าต้องได้รับปริญญาตรีหรือคุณวุฒิอย่างอื่นที่เทียบได้ในระดับเดียวกันในสาขาวิชานิติศาสตร์ และเป็นผู้สอบผ่านภาค ก ของสำนักงาน ก.พ. ระดับปริญญาตรีหรือสูงกว่า จบรัฐศาสตร์หรือรัฐประศาสนศาสตร์ที่เรียนกฎหมายมาหลายตัวก็สมัครไม่ได้ ถ้าปริญญาไม่ได้อยู่ในสาขานิติศาสตร์
คนที่ถามว่าต้องมีเนติบัณฑิตหรือใบอนุญาตว่าความไหม สำหรับนิติกรปฏิบัติการตามประกาศทั่วไป คำตอบคือไม่ได้เป็นคุณสมบัติบังคับ แต่บางหน่วยงานที่งานคดีเข้มข้นอาจกำหนดเพิ่มหรือให้น้ำหนักในการพิจารณา ให้ดูข้อคุณสมบัติเฉพาะของประกาศนั้นเป็นหลัก
เกณฑ์ภาค ก ระดับปริญญาตรีคือคิดวิเคราะห์ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ภาษาอังกฤษไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 และความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดีไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 คนจบนิติศาสตร์มักได้เปรียบชัดในวิชาสุดท้าย เพราะกฎหมายที่ออกในภาค ก เป็นกฎหมายปกครองชุดเดียวกับที่ต้องใช้ในภาค ข อยู่แล้ว จุดที่ต้องระวังจึงมักเป็นภาษาอังกฤษกับคณิตศาสตร์
ภาค ข สอบอะไร กฎหมายกลางบวกกฎหมายของกรม
ภาค ข ของนิติกรเต็ม 200 คะแนนเหมือนตำแหน่งอื่น แต่หน้าตาข้อสอบต่างจากหลายสายงาน ประกาศสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมปี 2567 ใช้รูปแบบการทดสอบความสามารถในเชิงการวิเคราะห์เกี่ยวกับกฎหมายรายฉบับ แปลว่าข้อสอบไม่ได้ถามแค่ว่ามาตราไหนเขียนอะไร แต่ให้ใช้กฎหมายกับข้อเท็จจริงที่โจทย์ให้มา
รายการกฎหมายในประกาศนั้นแบ่งได้สองชั้นชัดเจน ชั้นแรกคือกฎหมายกลางที่นิติกรทุกกรมต้องใช้ เช่น ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ ข้อมูลข่าวสาร ศาลปกครอง ระเบียบข้าราชการพลเรือน และจัดซื้อจัดจ้าง ชั้นที่สองคือกฎหมายเฉพาะของกรม ในกรณีนี้คือ พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535
กลยุทธ์ที่ใช้ได้จริงคือทำชั้นแรกให้แน่นตั้งแต่ตอนนี้ เพราะใช้ได้กับทุกประกาศ แล้วเมื่อเล็งกรมไหน ค่อยเติมกฎหมายเฉพาะที่ผูกกับภารกิจของกรมนั้น ซึ่งดูได้จากรายชื่อกฎหมายในประกาศรอบก่อนของกรมเดียวกัน การรู้ว่ากฎหมายกลางกินสัดส่วนเท่าไรในประกาศเก่าของกรมเป้าหมาย ช่วยให้แบ่งเวลาอ่านได้แม่นขึ้น
- พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534
- พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539
- พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
- พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540
- พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542
- พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2551
- พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560
- พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 และ พ.ร.บ.ว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565
- กฎหมายเฉพาะที่กรมนั้นบังคับใช้ (เช่น พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 สำหรับ สผ.)
หน่วยงานที่เปิดสอบบ่อย และนิติกรท้องถิ่น
เพราะทุกส่วนราชการต้องมีงานนิติการ ตำแหน่งนี้จึงปรากฏในประกาศรวมของกระทรวงต่าง ๆ แทบทุกปี ตัวอย่างที่เห็นในระยะหลังมีทั้งสำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และสำนักงานประกันสังคม จำนวนอัตราต่อประกาศมักไม่มาก เพียงหนึ่งถึงไม่กี่อัตรา แต่มีหลายกรมให้เลือก
ข้อดีของการมีหนังสือรับรองภาค ก ระดับปริญญาตรีไว้ในมือคือ คุณยื่นได้ทุกประกาศที่ออกมาตลอดปี และสายงานนิติการไม่อยู่ใน 11 สายงานสนับสนุนที่คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อ 11 สิงหาคม 2569 ให้ทยอยยุบเมื่อเกษียณ อย่างไรก็ตาม มติเดียวกันให้ชะลอการตั้งอัตราใหม่ จำนวนประกาศจึงขึ้นกับอัตราว่างที่มีอยู่ของแต่ละกรม
ฝั่งท้องถิ่นก็มีตำแหน่งนิติกรใน อบต. เทศบาล และ อบจ. ซึ่งงานมักหนักไปทางข้อบัญญัติท้องถิ่น การสอบสวนวินัย และความรับผิดทางละเมิด อัตราแรกบรรจุวุฒิปริญญาตรีหลักสูตร 4 ปีของท้องถิ่นอยู่ที่ 18,200 บาท แต่ระบบสอบเป็นของท้องถิ่นเอง ไม่ได้ใช้ภาค ก ของ ก.พ. จึงต้องเตรียมคนละแบบ
อัปเดต ต.ค. 2569 · อ้างอิงประกาศสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง รับสมัครสอบแข่งขันฯ นิติกรปฏิบัติการ ลงวันที่ 3 พ.ค. 2567 พร้อมรายละเอียดแนบท้าย (ลักษณะงาน คุณสมบัติ หลักสูตรภาค ข), ประกาศสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเรื่องหลักสูตรการพัฒนานักกฎหมายภาครัฐ, ประกาศสำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรมปี 2567 และประกาศรับสมัครนิติกรปี 2568 (ผ่านรายงานข่าว), มติคณะรัฐมนตรี 28 พ.ย. 2566 เรื่องอัตราแรกบรรจุ, มติคณะรัฐมนตรี 11 ส.ค. 2569 เรื่องปฏิรูปกำลังคนภาครัฐ, บัญชีเงินเดือนขั้นต่ำขั้นสูงประเภทวิชาการ, กฎ ก.พ. ว่าด้วยเงินประจำตำแหน่ง พ.ศ. 2567 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (บัญชีกำหนดสายงานท้ายกฎ), ประกาศ ก.พ. เรื่อง กำหนดตำแหน่งและเงินเพิ่มสำหรับตำแหน่งที่มีเหตุพิเศษของข้าราชการพลเรือน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560 และคู่มือการคัดเลือกบุคคลให้ได้รับ พ.ต.ก. ตำแหน่งนิติกร ของกองการเจ้าหน้าที่ กรมการปกครอง (มิ.ย. 2567) และประกาศการสอบภาค ก ประจำปี 2569 (เกณฑ์ผ่าน) · อัตราท้องถิ่นตามประกาศ ก.จ. ก.ท. ก.อบต. (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2567 · กฎหมายเฉพาะในภาค ข ต่างกันตามกรม ตรวจประกาศฉบับจริงก่อนสมัคร