นักวิเคราะห์นโยบายและแผน เงินเดือนเท่าไหร่ 2569 จบสาขาอะไรสมัครได้ สอบอะไรบ้าง

เงินเดือนนักวิเคราะห์นโยบายและแผนบรรจุใหม่ รับจริงเท่าไหร่

นักวิเคราะห์นโยบายและแผนเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการ บรรจุครั้งแรกที่ระดับปฏิบัติการ อัตราแรกบรรจุใช้ชุดเดียวกับข้าราชการพลเรือนสามัญทั่วไปที่มีผลตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2568 คือวุฒิปริญญาตรี 18,150–19,970 บาท และวุฒิปริญญาโท 21,180–23,300 บาท ตัวเลขนี้ตรงกับประกาศรับสมัครจริง เช่น สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ที่เปิดรับนักวิเคราะห์นโยบายและแผนปฏิบัติการวุฒิปริญญาโท 3 อัตราในเดือนกันยายน 2569 ด้วยอัตรา 21,180–23,300 บาท

ตัวเลขเป็นช่วงเพราะแต่ละกระทรวงออกประกาศกำหนดปัจจัยของตัวเองว่าใครจะได้เงินเดือนตรงไหนในช่วง เช่น ประสบการณ์ทำงานที่เกี่ยวข้องหรือคะแนนภาษาอังกฤษ สนข. อ้างประกาศกระทรวงคมนาคม ลงวันที่ 24 ตุลาคม 2568 ในเรื่องนี้ คนส่วนใหญ่ที่ไม่มีปัจจัยพิเศษจะเริ่มที่ขอบล่างของช่วง

เงินเดือนระดับนี้เกินเพดาน 14,600 บาทของเงินเพิ่มการครองชีพชั่วคราวแล้ว จึงไม่มีก้อนนี้มาบวก และระดับปฏิบัติการยังไม่มีเงินประจำตำแหน่ง ยอดในสลิปเดือนแรกจึงเป็นเงินเดือนล้วนก่อนหักภาษีและเงินสะสม กบข.

เส้นทางเติบโต ปฏิบัติการ ชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญ

สายงานวิเคราะห์นโยบายและแผนมีครบ 5 ระดับตามมาตรฐานกำหนดตำแหน่งของ ก.พ. คือปฏิบัติการ ชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญ และทรงคุณวุฒิ ถือว่าเพดานของสายสูงกว่าหลายสายงานสนับสนุนที่สุดทางแค่ชำนาญการพิเศษ

การขึ้นชำนาญการต้องอยู่ระดับปฏิบัติการมาไม่น้อยกว่า 6 ปีสำหรับวุฒิปริญญาตรี ลดเป็น 4 ปีถ้าบรรจุด้วยวุฒิปริญญาโท และ 2 ปีถ้าวุฒิปริญญาเอก ส่วนชำนาญการพิเศษต้องอยู่ระดับชำนาญการมาไม่น้อยกว่า 4 ปี และทุกระดับต้องผ่านการประเมินบุคคลและผลงานตามหลักเกณฑ์ของ ก.พ. ด้วย

เรื่องที่มักเข้าใจผิดคือเงินประจำตำแหน่ง กฎ ก.พ. ว่าด้วยการให้ข้าราชการพลเรือนสามัญได้รับเงินประจำตำแหน่ง พ.ศ. 2567 ให้เงินประจำตำแหน่งระดับชำนาญการและชำนาญการพิเศษเฉพาะสายงานที่ระบุในบัญชีท้ายกฎ ซึ่งเป็นสายการแพทย์ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม และวิชาการคอมพิวเตอร์ เป็นต้น สายงานวิเคราะห์นโยบายและแผนไม่อยู่ในรายชื่อนั้น เงินประจำตำแหน่งของสายนี้จึงเริ่มเมื่อถึงระดับเชี่ยวชาญ ซึ่งได้ทุกสายงานในอัตรา 9,900 บาท

หน้าที่จริงของนักวิเคราะห์นโยบายและแผน

มาตรฐานกำหนดตำแหน่งของ ก.พ. เขียนงานระดับปฏิบัติการไว้ชัดว่าเป็นงานศึกษา วิเคราะห์ และประมวลข้อมูลเพื่อประกอบการทำแผน พูดง่าย ๆ คือคุณเป็นคนเตรียมวัตถุดิบให้ผู้บริหารตัดสินใจ ตั้งแต่สรุปนโยบายรัฐบาล ไปจนถึงติดตามว่าโครงการของกรมทำได้ตามเป้าหรือไม่

เนื้องานจริงจะผูกกับภารกิจของกรมนั้น ที่ สนข. ประกาศปี 2569 ระบุงานเพิ่มเติมคือจัดทำแผนพัฒนาการขนส่งแต่ละรูปแบบทั้งทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ และทางราง และวิเคราะห์แผนโครงสร้างพื้นฐานขนส่งสาธารณะในเมืองหลัก คนที่ไปอยู่กรมด้านเกษตรหรือสาธารณสุขก็จะได้เนื้องานคนละแบบ แม้ชื่อตำแหน่งเดียวกัน

• รวบรวมและวิเคราะห์นโยบายรัฐบาลและสถานการณ์เศรษฐกิจ การเมือง สังคม ทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสรุปเสนอประกอบการกำหนดนโยบายของส่วนราชการ
• ศึกษาภารกิจหลักและแผนกลยุทธ์ของหน่วยงาน เพื่อวางแผนปฏิบัติงานหรือโครงการให้บรรลุเป้า
• วิเคราะห์แผนงานและโครงการ แล้วเสนอความเห็นเพื่อช่วยจัดทำแผนปฏิบัติงาน
• สำรวจและประมวลผลข้อมูลการดำเนินงานตามนโยบายรัฐบาล เพื่อใช้ทำแผนหรือกำหนดยุทธศาสตร์
• ดูความสอดคล้องระหว่างยุทธศาสตร์กับนโยบายรัฐบาล และติดตามประเมินผล
• ประสานงานกับหน่วยงานในและนอกกรม ให้คำปรึกษาเรื่องการทำแผนและโครงการ

คุณสมบัติ จบสาขาอะไรสมัครได้ และต้องผ่านภาค ก ระดับไหน

มาตรฐานกำหนดตำแหน่งไม่ได้ล็อกสาขาไว้ เขียนเพียงว่าต้องได้ปริญญาตรี ปริญญาโท หรือปริญญาเอก ในสาขาที่ส่วนราชการเจ้าสังกัดเห็นว่าเหมาะสมกับงาน ผลคือแต่ละกรมกำหนดสาขาเองในประกาศ คนจบสาขาเดียวกันอาจสมัครกรมหนึ่งได้แต่อีกกรมไม่ได้ ต้องอ่านช่องคุณสมบัติเฉพาะของประกาศทุกครั้ง

ตัวอย่างประกาศ สนข. ปี 2569 รับปริญญาโททางผังเมืองหรือการวางผังเมือง เศรษฐศาสตร์ บริหารธุรกิจ รัฐศาสตร์ บริหารรัฐกิจ และวิศวกรรมศาสตร์บางทาง เช่น โยธา ขนส่ง โลจิสติกส์ และอุตสาหการ สะท้อนว่ากรมที่ภารกิจเฉพาะทางมักเปิดรับสาขาวิศวะหรือสาขาเทคนิคด้วย ไม่ใช่แค่สายสังคม

ภาค ก ต้องผ่านในระดับที่ประกาศกำหนด รอบของ สนข. ซึ่งรับวุฒิปริญญาโทระบุชัดว่าต้องผ่านภาค ก ระดับปริญญาโท ดังนั้นคนที่ถือใบภาค ก ระดับปริญญาตรีจะใช้สมัครตำแหน่งที่บรรจุด้วยวุฒิปริญญาโทไม่ได้ ถ้าคุณจบโทแล้วและเล็งสายนี้ การสอบภาค ก ระดับปริญญาโทไว้จะเปิดทางได้กว้างกว่า

สอบอะไรบ้าง ภาค ก ภาค ข และภาค ค

ขั้นแรกคือภาค ก ของสำนักงาน ก.พ. ซึ่งวัดการคิดวิเคราะห์ ภาษาอังกฤษ และความรู้การเป็นข้าราชการที่ดี ต่อด้วยภาค ข ที่กรมจัดสอบเอง คะแนนเต็ม 200 คะแนน และภาค ค สัมภาษณ์ 100 คะแนน เกณฑ์ผ่านทั้งสองภาคคือไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ใช้ในประกาศของ สนข.

ภาค ข ของสายนี้จะผูกกับภารกิจของกรมเสมอ แต่แกนกลางที่ซ้ำกันคือการทำแผนยุทธศาสตร์ แผนแม่บท และการติดตามประเมินผล ตัวอย่างหลักสูตรของ สนข. ปี 2569 มี 6 หัวข้อด้านล่าง ถ้าเปลี่ยนคำว่าคมนาคมเป็นภารกิจของกรมที่คุณเล็ง ก็จะได้โครงหัวข้อที่ใกล้เคียงกัน

ทักษะที่ได้เปรียบจริงในห้องสอบคือการอ่านตัวเลขและสรุปประเด็นจากข้อมูล ซึ่งเป็นทักษะเดียวกับที่ใช้ในภาค ก วิชาคิดวิเคราะห์ คนที่ฝึกโจทย์ภาค ก มาดีจึงมักได้เปรียบตอนทำข้อสอบวิเคราะห์โครงการในภาค ข ไปด้วย

• ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบันด้านคมนาคม
• การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ แผนแม่บท และการติดตามประเมินผล
• การบริหารจัดการโลจิสติกส์
• แนวทางพัฒนาระบบคมนาคมและขนส่งสาธารณะของประเทศ
• ความรู้พื้นฐานด้านการวางแผนการขนส่งและจราจร
• ความรู้พื้นฐานด้านการวิเคราะห์โครงการ

หน่วยงานที่เปิดสอบ และสนามอื่นที่ควรรู้

แทบทุกกรมมีกองหรือสำนักยุทธศาสตร์และแผนงาน ตำแหน่งนี้จึงโผล่ในประกาศของหลายกระทรวงตลอดปี แต่แต่ละรอบมักเปิดเพียง 1–3 อัตรา ต่างจากสายงานที่กรมใหญ่เปิดทีละหลายสิบอัตรา วิธีที่ดีคือถือใบภาค ก ไว้ก่อน แล้วตามประกาศของหลายกรมไปพร้อมกัน

มติคณะรัฐมนตรีวันที่ 11 สิงหาคม 2569 ให้ทยอยยุบ 11 สายงานสนับสนุนเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณ สายงานวิเคราะห์นโยบายและแผนไม่อยู่ในรายชื่อนั้น แต่มติเดียวกันให้ชะลอการขออัตราข้าราชการตั้งใหม่ อัตราที่เปิดสอบจึงมาจากตำแหน่งว่างเดิมเป็นหลัก และผู้บรรจุใหม่ต้องอยู่หน่วยงานเดิมอย่างน้อย 2 ปีโดยห้ามโอน ตามหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1006/ว 10 ลงวันที่ 23 กรกฎาคม 2569

อีกสองสนามที่ควรรู้คือพนักงานราชการ ซึ่งบางกรมเปิดตำแหน่งด้านวิเคราะห์นโยบายและแผนเป็นสัญญาจ้าง และท้องถิ่น ซึ่งในการสอบของ กสถ. ปี 2568 นักวิเคราะห์นโยบายและแผนเปิดรวมราว 50 อัตรา ถือว่าแข่งแน่นเมื่อเทียบกับจำนวนคนจบสายนี้